Hay chỉ đủ để nhìn, để tò mò về nó như một trò tấu hề mà nhiều nghệ sĩ mang ra trình diễn mà quên mất đâu là cái tôi thực của mình. Người nghe nhạc bỗng thèm một thời săn lùng từng đĩa nhạc, nghe từng ca khúc và đi từ thú vị này đến bất ngờ khác. Nhạc Việt hiện tại đã không đi cùng công nghệ sản xuất băng đĩa mà vốn dĩ nó sẽ phát triển khi nhạc Việt phát triển. Rất nhiều người, đã gọi thời điểm này, là album - thời người ta chán.

Số lượng không đi cùng chất lượng

Bao nhiêu album Việt ra đời trong 6 tháng đầu năm? Đếm không kể hết. Bao nhiêu album đáng để bạn nhớ, dừng chân, vào tiệm đĩa, tìm mua? - rất ít. Thống kê từ một website âm nhạc đình đám số một Việt Nam, gần 100 album được phát hành, trong đó website này đã có ý tốt bỏ qua rất nhiều album mạng và album chợ của "ca sĩ" từ trên trời rơi xuống.

Thế nhưng, chỉ tìm thấy 3/100 của ca sĩ gạo cội. Lam Trường với Con đường tình yêu, Mỹ Tâm với Những giai điệu thời gian, và Mỹ Lệ với Tình. Hồng Nhung, Thanh Lam, Mỹ Linh, Thu Minh, Hồ Quỳnh Hương, Phương Thanh... đều vắng bóng. Lam Trường vốn đã làm người ta thất vọng vì sự chậm rãi và lười thay đổi một cách đáng ghét của anh. Con đường tình yêu càng thất vọng hơn vì bình thường đến mức nếu không gắn mác Lam Trường, khán giả tìm nghe sẽ nghĩ là một ca sĩ nào đó đang quẩn quanh thị trường âm nhạc.

Điều gì đã khiến anh Hai một thời từng bỏ tiền túi, làm rất nhiều liveshow thập niên 1995 chỉ để vực dậy nhạc trẻ, lại chấp nhận ra album mang tính an toàn? Mà âm nhạc, khi không làm một cái gì mới, nghĩa là vị trí của bạn đã thụt lùi. Với anh Hai là một màn trượt dốc không phanh khó hiểu.

Mỹ Tâm với Những giai điệu thời gian ắt sẽ làm các bạn trẻ sung sướng phần nào vì Hoạ mi tóc nâu hát nhạc xưa! Mỹ Tâm tung album cùng thời điểm phát hành sách ảnh nên càng hấp dẫn. Album được hiểu như một món quà. Nhiêu đó thôi, đã làm các fan thích mê và cuống cuồng tìm kiếm, săn lùng. Nhưng, đã là quà thì phải nhẹ nhàng một chút, giản dị một chút, bình thường một chút, và dù hoạ mi đã hát tình cảm và nồng nàn trong album này thì người nghe vẫn cảm thấy đâu đó không mới mẻ, không hết lòng, không hoành tráng. Một điều nữa, rõ ràng Những giai điệu thời gian đem đặt cạnh album cùng dòng nhạc của các nghệ sĩ gạo cội, cô trở nên chênh vênh.

Mỹ Lệ và Tình là một trường hợp khiến người nghe thấy "đã", chọn những tình khúc cũ, hát bằng kỹ thuật nồng nàn, da diết, điêu luyện và nội lực sâu thẳm. Có điều, 10 ca khúc, không bài nào nổi bật, không bài nào điểm nhấn, lối hát một màu đã khiến Mỹ Lệ đuối sức trong một vài ca khúc. Nhưng, Tình vẫn là album đáng nghe nhất 6 tháng đầu năm 2010.

Một nhánh khác, các ca sĩ trẻ Việt Nam lại đang đổ xô "khủng bố" người nghe bằng hàng loạt album, từ phát hành trên mạng đến ra thị trường. Nhưng tất cả các album đều làm vội vàng, ca khúc chất lượng không đồng đều, giá trị nghệ thuật thả nổi khiến người ta cảm thấy bỏ tiền ra mua một album của ca sĩ trẻ là điều xa xỉ. Đó là chưa nói, phản cảm cứ liên tục tăng khi trước mỗi album, đủ trò scandal được dàn dựng và cánh nhà báo mắc lưới.

Phạm Nhật Huy ra Tạ lỗi và lập tức làm người ta choáng vì clip đồng tính. Quỳnh Nga ra Vol.1 và ra sức kéo dư luận vào scandal đánh ghen trên máy bay như trò trẻ con của mình. Trúc Diễm ra Đơn giản và "thẳng ruột" kể về người tình đã khuất. Không ai nói về album của mình là những bài hát chất lượng, được thu âm nghiêm túc và giọng hát được đầu tư sâu. Mọi thứ khiến thị trường album chán một cách ảm đạm.

Producer - sự ngủ đông đáng sợ

Quy trình để thực hiện album thường có hai cách. Hoặc ca sĩ tự thực hiện, bỏ tiền mời biên tập, mua bài hát của nhạc sĩ, mời đạo diễn quay video clip. Quy trình này làm giảm kinh phí khá lớn; hoặc ca sĩ tìm cho mình một producer (nhà sản xuất), tận dụng ý tưởng và trải nghiệm của họ mà xuất xưởng album. Quy trình này được đa số các ca sĩ kì cựu chọn lựa, tuy tốn kém nhưng khá hiệu quả, bằng chứng là producer Võ Thiện Thanh đã làm nên tên tuổi Hà Anh Tuấn (album Café sáng), Thu Minh (album Thiên Đàng). Quốc Bảo làm nên tên tuổi Ngô Thanh Vân (album NTV Virus). Đức Trí làm nên tên tuổi Hồ Ngọc Hà (Và em đã yêu, Muốn nói yêu anh)...

Tuy nhiên, cùng với mùa ngủ đông của các ca sĩ, producer cũng bước vào thời điểm ngủ đông đáng sợ. Anh Quân, người một thời làm sửng sốt làng nhạc Việt Nam khi tung Tóc ngắn 1, đã biến mất cùng với gia đình, con cái. Huy Tuấn, người ta thấy anh mải mê đâu đó với chân dài Maya và thử mình với nhạc phim Teen. Võ Thiện Thanh sau khi đưa Thu Minh lên Thiên đàng và Hà Anh Tuấn chiến thắng với Café sáng, anh mải mê lặng im thư giãn với trải nghiệm của Loungue music.

Đỗ Bảo, một cách chân thành, anh chia sẻ: "Tôi vẫn chưa muốn làm gì cả, hiện tại, tôi muốn dừng lại tất cả mọi thứ liên quan đến âm nhạc. Và đợi chờ xem những ngày sắp tới mình làm gì". Producer số 1 làng giải trí - nhạc sĩ Đức Trí lại dành nhiều thời gian cho việc biên tập, dàn dựng và hòa âm phối khí cho We Hall, dự án phòng trà khá lớn tại Sài Gòn. Sự ngủ đông cùng lúc khiến người ta có cảm giác như producer đang đánh rơi nghệ sĩ trẻ và bỏ mặc nhạc Việt.

Một thế hệ producer hạng 2 mới lên, thẩm mỹ âm nhạc gần với thị hiếu giới trẻ, tư duy âm nhạc electronic và giá rẻ! Nguyễn Hải Phong, Hồ Hoài Anh, Nguyễn Dân, Quang Huy là những cái tên producer để mọi người tìm đến. Họ cũng hiểu rằng, để album mang tầm đẳng cấp, đáng nghe không dễ. Rõ ràng album Radio mà Hồ Hoài Anh làm cho Hà Anh Tuấn không thể bằng album Café sáng mà Võ Thiện Thanh làm cho anh trước đó. Chuỗi album mà Nguyễn Hải Phong, Nguyễn Hồng Thuận làm cho Phan Đinh Tùng nếu được phát hành miễn phí trên mạng thì người ta có thể lắng nghe, còn mua thì lâu lắm.

Ngoài thế hệ producer hạng 2, còn nhiều producer hạng làng nhàng khác, biết một chút về thị trường showbiz, đã nhúng tay vào thực hiện album cho ca sĩ trẻ. Đầu tư làng nhàng, ý tưởng nghệ thuật rẻ tiền, album ra đời và mất hút.

Producer, và nghệ sĩ kì cựu, trong câu chuyện này đã không thực sự quyết liệt. Producer hiểu rõ làm album thời điểm bây giờ cầm chắc lỗ vốn nên cũng hạn chế tối đa phí mà ca sĩ bỏ ra. Bớt phiêu linh một chút, bớt cầu kì công phu một chút và tất nhiên album cũng bớt hay một chút. Điều đó, làm người ta đỏ mắt tìm kiếm một Tóc ngắn 1 một thời điên đảo thị trường, hay một Thiên Đàng mở cửa dance cho nhạc Việt...

Lỗi tại ai?

Quy trình để sản xuất một album có sự tham gia của nhiều người, trong đó có nghệ sĩ, nhạc sĩ, producer, truyền thông và người nghe đều tham gia. Vậy, lỗi tại ai?

Nhạc sĩ Đỗ Bảo: "Thời thế nó thế"

Gần như tôi không còn tò mò để tìm hiểu thông tin về thị trường băng đĩa nhạc trong suốt nhiều năm gần đây. Lý do tôi cho là bởi chất lượng, số lượng sản phẩm âm nhạc của nghệ sĩ Việt Nam không thể đáp ứng kịp các thị hiếu, cách thưởng thức của số đông khán giả đang phát triển từng ngày.

Có nhiều con đường, nhiều cách để một nghệ sĩ thành công. Theo cách thông thường thì ca sĩ vẫn cần nhà sản xuất, họ có kinh nghiệm và cách đánh giá công việc hợp lý hơn một ca sĩ, thế nhưng cũng còn tuỳ ca sĩ ấy là ai, nhà sản xuất ấy là ai nữa. Một điều nữa, thường các ca sĩ, nghệ sĩ kì cựu mới có kinh phí làm album và dễ thu lại vốn hơn vì họ có khán giả của họ, họ có các show diễn để bù vào chi phí đầu tư, cuộc chơi của họ đương nhiên dễ chịu và vì thế phổ biến hơn. Với các nghệ sĩ mới, đúng là họ gặp muôn vàn khó khăn, những người làm sản xuất cũng e dè. Thị trườnghiện nay không ổn, một album ra phải đối mặt với nạn đĩa lậu, nghe nhạc chia sẻ trực tuyến...Thời thế nó thế, nghệ sĩ có lẽ là đang rất khổ, họ đang làm việc với nhiều rối ren, producer không ngoại lệ.

Thị trường album chỉ giống như một cửa hàng nhỏ trên đỉnh tháp nhu cầu đời sống, nghệ sĩ phải là một trong những tầng lớp thuần tuý là tốt lành, họ cần phải thực sự giỏi hơn trong nhiều mặt, cần cố gắng chấp nhận khó khăn của thời thế chung để phải trở nên hay hơn tốt đẹp hơn, làm sản phẩm nhiều hơn và tinh túy hơn để có thể có được nhiều hơn những quyền lợi chính đáng của mình, mang cho mọi người những món ăn tinh thần hay ho.

Ca sĩ Tấn Minh: "Khi không còn sự gấp gáp, người ta sẽ thiên về chiều sâu hơn"

Khán giả hiện đã có nhiều sự lựa chọn hơn ngoài băng đĩa, và ở góc độ thưởng thức âm nhạc, người ta đã kỹ tính hơn, họ bắt đầu nghe nhạc theo cảm nhận mà không phải chạy theo thị hiếu như trước đây. Và khi không còn sự gấp gáp, người ta sẽ thiên về chiều sâu hơn. Sự đào thải của băng đĩa nhạc cũng lớn hơn. Tôi thích điều đó.

Cốt lõi của câu chuyện này tôi nghĩ lỗi vẫn thuộc về ca sĩ. Họ hát không hay, làm không tới thì dù producer có giỏi thế nào, ekip có hoàn hảo thế nào thì cũng dở thôi. Sự chuyên nghiệp không phải là bạn làm với producer hay tự làm, mà ở chỗ trình độ và phong cách làm việc của bạn thế nào. Tuy nhiên, sự hợp tác với một Producer sẽ giúp cho ca sĩ đỡ vất vả hơn. Hiện tại các ca sĩ đang đi theo xu hướng này.

Tôi nghĩ mình là ca sĩ, làm tốt và có trách nhiệm, có tâm và nhiệt huyết với nghề... thì khán giả sẽ thương thôi.

Nhạc sĩ Giáng Son: "Tôi vẫn nghe ngóng, chờ đợi"

Quả thật thị trường băng đĩa nhạc bây giờ rất ít các sản phẩm thật sự chất lượng để mình phải săn lùng, phải mong ngóng ngày đêm nữa. Sáu tháng đầu năm, Giáng Son vẫn nghe ngóng và chờ đợi những album của các nghệ sĩ nổi tiếng, đặc biệt là những người thật sự tâm huyết, quyết tâm thử sức sáng tạo cái mới. Vì mỗi album của họ ra mắt là ghi rõ dấu ấn cá nhân, thể hiện cá tính sáng tạo của mỗi người. Sự phát triển của nhạc nhẹ Việt cũng dựa theo họ để đánh giá lên hay xuống.

Trong một số album thì ca sĩ là người biên tập luôn nên lỗi đó thuộc về ca sĩ. Nếu ca sĩ nhờ người biên tập hoặc producer nhưng làm theo ý của ca sĩ là trong CD sẽ mỗi thứ một tí, các phong cách lẫn lộn, không có ý tưởng xuyên suốt v.v... thì đó là lỗi của người biên tập hoặc producer đã không có tài năng, bản lĩnh để từ chối những yêu cầu của ca sĩ. Vẫn có một số ít những biên tập và producer thật sự chuyên nghiệp đã mang đến cho khán giả những album độc đáo, có ý tưởng, câu chuyện và đã nâng tầm ca sĩ.

Theo Mỹ Thuật